Duterte, ICC: Hamon sa Hustisya ng Pilipinas

Posted on 2/19/26

Sa mga nagdaang araw, muling umukit sa kamalayan ng mga Pilipino ang matagal nang usapin hinggil sa pananagutan ni dating Pangulong Rodrigo Duterte sa International Criminal Court (ICC). Habang nagsisimula ang kritikal na pagdinig para sa "confirmation of charges" ngayong Pebrero 23, 2026, sa The Hague, nababalik ang alaala ng libu-libong buhay na nawala sa gitna ng kanyang kontrobersyal na "war on drugs." Hindi ito basta-bastang balita; ito ay isang salamin ng ating pagpupunyagi para sa hustisya, soberanya, at ang kinabukasan ng ating bansa.

Ang imbestigasyon ng ICC ay sumasaklaw sa mga alegasyon ng krimen laban sa sangkatauhan na naganap mula Nobyembre 1, 2011, hanggang Marso 16, 2019, isang panahon kung saan ang Pilipinas ay miyembro pa ng Rome Statute bago ito pormal na umatras noong Marso 2019. Ayon sa mga ulat, arestado si dating Pangulong Duterte noong Marso 11, 2025, at kasalukuyang nakadetine sa ICC Detention Center sa The Hague. Ang pagsisimula ng pagdinig ngayong Pebrero 23, na magtatapos sa Pebrero 27, ay magtatakda kung may sapat na ebidensya upang ituloy ang kaso sa paglilitis.

Patuloy na iginigiit ni Duterte ang kawalan ng hurisdiksyon ng ICC sa Pilipinas, isang posisyon na ibinahagi rin ng kasalukuyang administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., sa kabila ng pahintulot ng huli sa ICC na magsagawa ng independenteng imbestigasyon. Mahalagang tandaan na ang opisyal na bilang ng mga nasawi sa "war on drugs" ay nasa humigit-kumulang 6,252. Gayunpaman, mas mataas ang pagtataya ng mga grupo ng karapatang pantao, na umaabot sa 12,000 hanggang 30,000 katao, kabilang ang maraming bata. Ang malaking agwat sa bilang na ito ay nagpapakita ng matinding pangangailangan para sa isang malalim at walang kinikilingang pagsisiyasat.

Sa puntong ito, hindi na lamang tungkol sa "soberanya" ang usapan, kundi sa pagkakaloob ng tunay na hustisya sa mga biktima at kanilang pamilya. Habang iginigiit natin ang soberanya ng ating bansa, hindi natin dapat kalimutan na ang soberanya ay may kaakibat na responsibilidad na protektahan ang sarili nitong mamamayan. Kung ang pambansang sistema ng hustisya ay nabigo o hindi sapat na gumaganap sa tungkulin nitong papanagutin ang mga nagkasala sa malawakang paglabag sa karapatang pantao, ang internasyonal na mekanismo tulad ng ICC ay nagiging isang huling pag-asa para sa katarungan.

Para sa kapakanan ng sambayanang Pilipino, mahalagang makita ang isang proseso na magdadala ng katotohanan at hustisya. Ang mga pamilya ng mga biktima ay matagal nang naghihintay ng resolusyon, at ang pagpapatuloy ng kasong ito sa ICC ay nagbibigay ng pag-asa na hindi makakalimutan ang kanilang paghihirap. Ito ay isang pagkakataon upang muling pagtibayin ang ating pagpapahalaga sa buhay ng tao at sa pananaig ng batas, anuman ang posisyon ng isang indibidwal. Ang pagkilala sa mga krimen, ang pagtukoy sa mga may pananagutan, at ang pagbibigay ng katarungan ay mahahalagang hakbang tungo sa pambansang pagpapagaling at pagpapanumbalik ng tiwala sa ating mga institusyon.

Ang hamon din sa kasalukuyang administrasyon ay napakalaki. Bagama't iginigiit ang kawalan ng hurisdiksyon, ang pagpayag sa ICC na magsagawa ng imbestigasyon ay isang pragmatikong hakbang na maaaring magpakita ng dedikasyon sa pandaigdigang pamantayan ng karapatang pantao. Gayunpaman, ang pananalita ni dating Pangulong Duterte tungkol sa "kidnapping" at ang patuloy na pagtanggi sa proseso ay maaaring magdulot ng higit na polarisasyon at kalituhan sa publiko. Ang paghahanap ng balanse sa pagitan ng pagprotekta sa mga pambansang interes at pagtupad sa mga obligasyon sa karapatang pantao ay kritikal para sa kredibilidad ng Pilipinas sa pandaigdigang entablado.

Bilang mga Pilipino, panahon na upang aktibong makisangkot sa diskursong ito. Hindi sapat ang basta-bastang pagtanggap sa mga pahayag ng mga pulitiko. Mahalagang suriin ang bawat impormasyon, suportahan ang mga biktima sa kanilang paghahanap ng katarungan, at igiit ang pananagutan mula sa lahat ng nasa kapangyarihan. Ang bawat buhay ay may halaga, at ang prinsipyo ng hustisya ay dapat manaig. Sa huli, ang pagpapatuloy ng kaso sa ICC ay hindi lamang tungkol kay Duterte, kundi sa paghubog ng isang Pilipinas kung saan ang karapatang pantao ay iginagalang, ang hustisya ay abot-kamay para sa lahat, at walang sinuman ang nakatataas sa batas.