Huwag Muna! Buwis sa Ari-arian, Ipahinto?

Posted on 8/31/26

Sa isang bansang bawat piso ay mahalaga, malaki ang banta ng dagdag na pasanin sa mga pamilya at negosyo ng Pilipino. Kaya naman, ang paghahain ni Marikina 2nd District Representative Miro Quimbo ng House Bill No. 10808 ay hindi lang isang ordinaryong batas; ito ay posibleng "lifeline" na naglalayong ipahinto pansamantala ang pagtaas ng buwis sa ari-arian sa loob ng dalawang mahalagang taon. Ang panukalang ito ay direktang tumutugon sa pangamba ng marami tungkol sa tumataas na gastos ng pamumuhay at kung paano makakayanan ng ordinaryong Pilipino ang dagdag na gastusin, nagsisilbing pag-asa para sa marami.

Ang Real Property Valuation and Assessment Reform Act (RPVARA), o Republic Act No. 12001, na naging batas noong 2024, ay naglalayong gawing moderno ang ating lumang sistema ng pagtatasa ng ari-arian sa pamamagitan ng pag-standardize ng pagpapahalaga sa real property ayon sa internasyonal na pamantayan. Bagaman kapuri-puri ang layunin ng RPVARA—ang makalikha ng mas patas, malinaw, at pare-parehong balangkas ng pagtatasa na makakapagpalakas ng kita ng lokal na pamahalaan at makahikayat ng pamumuhunan—ang implementasyon nito, lalo na ang paggamit ng bagong Schedules of Market Values (SMVs), ay may malaking panganib na makabuluhang magpataas ng buwis sa ari-arian. Para sa marami, ang posibleng pagtaas na ito ay darating sa pinakamasamang panahon.

Ang House Bill No. 10808 ay nagmumungkahi ng dalawang taong suspensyon sa mga kritikal na probisyon, partikular ang paggamit ng bago o updated na SMVs at pangkalahatang pagtatasa ng ari-arian. Nilinaw ni Kinatawan Quimbo na ang panukalang batas na ito ay hindi pagtanggi sa kinakailangang reporma sa ilalim ng RPVARA kundi isang panawagan para sa tamang panahon at pagsasaalang-alang sa kasalukuyang sitwasyong pang-ekonomiya. Tama ang kanyang pahayag na "maaari nating gawing moderno ang ating sistema ng pagtatasa ng ari-arian nang hindi nagpapataw ng biglaan at labis na pasanin sa mga pamilyang Pilipino, may-ari ng ari-arian, at negosyo." Sa panukalang suspensyon na ito, patuloy ang mga paghahanda tulad ng pangongolekta ng datos at konsultasyon, upang ganap na masuri ng mga ahensya ng gobyerno ang epekto ng bagong sistema ng pagtatasa sa ekonomiya at pananalapi.

Ang panukalang batas na ito ay patunay ng responsibong pamamahala. Sa panahon ng patuloy na inflation at kawalan ng katiyakan sa ekonomiya, ang paghiling sa mga kabahayan at naghihirap na negosyo ng Pilipino na absorbuhin ang biglaan at posibleng malaking pagtaas ng buwis sa ari-arian ay hindi lamang kawalan ng sensitibidad, kundi maaaring maging mapaminsala. Marami pa rin ang nagpapagaling mula sa epekto ng krisis pang-ekonomiya sa mga nakaraang taon, nagbabalanse ng pang-araw-araw na gastos, at nagsisikap na mapanatili ang kanilang kabuhayan. Ang isang hindi inaasahang pagtaas ng buwis sa ari-arian ay maaaring magtulak sa marami sa bingit ng kahirapan, na magpwersa sa kanila na mamili sa pagitan ng mahahalagang pangangailangan at obligasyon sa buwis.

Bagaman nauunawaan ang hangarin ng gobyerno na dagdagan ang kita sa pamamagitan ng mga modernisadong sistema ng buwis, dapat itong palaging balansehin sa kapakanan at kakayahan ng mga mamamayan nito. Ang isang agenda ng reporma sa buwis ay dapat lumikha ng isang sistema na progresibo at pantay, na tinitiyak na ang mga may mas mababang kakayahang magbayad ay hindi masyadong pabigat. Ang agarang layunin ay dapat magbigay ng ginhawa at katatagan, hindi dagdagan ang kasalukuyang panggigipit sa pananalapi. Ang suspensyon na ito ay nagbibigay ng mahalagang pagkakataon para sa masusing pagtatasa ng epekto at isang paunti-unti, maingat na plano ng implementasyon na isinasaalang-alang ang tunay na sitwasyong pinansyal ng mga Pilipino.

Higit pa rito, ang dalawang taong paghinto ay magbibigay-daan para sa mas malawakang kampanya sa pampublikong kaalaman at mas malalim na konsultasyon, na tinitiyak na ganap na nauunawaan ng mga may-ari ng ari-arian ang mga implikasyon ng RPVARA at anumang kasunod na pagsasaayos ng buwis. Ang transparency at pag-unawa ay nagtataguyod ng pagsunod, samantalang ang biglaan, hindi malinaw na pagbabago ay maaaring magdulot ng hinanakit at pagtutol. Ang karagdagang panahong ito ay maaaring maging napakahalaga sa pagbuo ng tiwala ng publiko at pagtiyak ng mas maayos na transisyon kapag tuluyang ipinatupad ang mga na-update na pagtatasa.

Sa huli, ang pagpasa ng House Bill No. 10808 ay magpapakita na tunay na nakikinig ang ating mga mambabatas sa panawagan ng mamamayan. Ito ay nangangahulugang isang pangako sa pagprotekta sa kapakanan ng pananalapi ng mga pamilya at negosyo ng Pilipino, inuuna ang kanilang katatagan kaysa sa agarang, posibleng nakakagambalang pagtaas ng kita. Hinihimok namin ang ating mga mambabatas na mabilis na isaalang-alang at aprubahan ang panukalang ito, na magbibigay ng kinakailangang ginhawa at magbubukas ng daan para sa isang reporma sa buwis na parehong moderno at tunay na mapagmalasakit.