Bilyong Pondo, Walang Solusyon sa Baha?

Posted on 8/26/26

Sa bawat pagpatak ng malakas na ulan, at sa bawat pagbaha na sumasalanta sa ating mga komunidad, isang tanong ang hindi maiiwasang umalingawngaw sa isipan ng bawat Pilipino: Bakit paulit-ulit tayong nilulunod ng tubig, gayong bilyun-bilyong piso ang inilalaan sa flood control projects? Hindi na lamang ito usapin ng kalamidad; isa na itong malalim na sugat ng korapsyon na patuloy na nagpapahirap sa ating bayan.

Ang panawagan para sa pananagutan ay muling lumakas kasunod ng sunud-sunod na pagbaha sa Metro Manila at sa iba pang bahagi ng Luzon nitong Agosto, na naglantad sa mga pagkukulang at posibleng katiwalian sa mga proyekto ng flood control. Sa pagitan ng 2011 at 2025, halos 2 trilyong piso (katumbas ng US$32.4 bilyon) ang ibinuhos sa mga programang pang-iwas baha ng Department of Public Works and Highways (DPWH), ngunit ang resulta ay patuloy na paglubog ng mga komunidad. Isang trahedya na sa kabila ng malaking pondo, hindi pa rin tayo ligtas.

Hindi na bago ang isyu ng korapsyon sa mga flood control project. Taong 2025 pa lamang, tinukoy na ni Pangulong Bongbong Marcos ang di-umano'y mga anomalya sa mga proyektong ito sa kanyang State of the Nation Address, na sinundan ng mga imbestigasyon sa Kongreso. Ang Office of the Ombudsman mismo ay kasalukuyang nag-iimbestiga sa daan-daang reklamo hinggil sa mga kaduda-dudang proyekto, kabilang ang mga di-umano'y "ghost projects" at yaong substandard ang konstruksyon. Sa katunayan, noong Agosto 25, 2026, kinilala ni Ombudsman Jesus Crispin Remulla ang Davao City bilang "epicenter" ng malalaking alokasyon ng pondo para sa flood control sa nakaraang administrasyon, na kasalukuyan nilang iniimbestigahan.

Nakapanlulumo isipin na sa bawat pison biniyayaan ng buwis ng taumbayan, may bahaging napupunta lamang sa bulsa ng iilan. Ang mga testimonya mula sa mga dating inhenyero ng DPWH ay nagpapakita na hanggang 35 hanggang 40 porsyento ng pondo ay di-umano'y ibinubulsa mula sa mga substandard o hindi naman talagang umiiral na proyekto. Ito ay hindi lamang pagnanakaw sa kaban ng bayan; ito ay direktang pagnanakaw sa kaligtasan at kinabukasan ng bawat Pilipino, lalo na ang mga mahihirap na komunidad na higit na apektado ng pagbaha.

Ang pagbaha ay hindi lang sumisira ng ari-arian; sumisira rin ito ng kabuhayan, ng edukasyon, at ng kapayapaan ng isip. Habang ang bansa ay patuloy na hinahampas ng mga bagyo at matinding pag-ulan, ang mga di-epektibong flood control projects ay nagiging simbolo ng kawalan ng pananagutan at katiwalian sa gobyerno. Hindi tayo dapat masanay sa paulit-ulit na trahedya. Dapat nating igiit na ang bawat sentimo ng pondo na inilaan para sa proteksyon ng publiko ay magamit nang tama at walang bahid ng korapsyon.

Panahon na para ang ating mga pinuno ay magpakita ng tunay na liderato at pananagutan. Hindi sapat ang simpleng pag-amin sa problema; kailangan ng konkretong aksyon. Ang patuloy na imbestigasyon ng Ombudsman at iba pang ahensya ay dapat na magbunga ng mabilis na paglilitis at pagpaparusa sa mga mapatutunayang sangkot. Kailangan ding magkaroon ng mas mahigpit na oversight at transparency sa lahat ng proyekto ng gobyerno, lalo na sa mga may kinalaman sa kapakanan at kaligtasan ng publiko.

Para sa kapakanan ng bawat Pilipino na patuloy na nakikipaglaban sa hamon ng pagbaha, nararapat lamang na itama ang mga pagkakamali ng nakaraan. Ang ating gobyerno ay may obligasyong siguraduhin na ang mga pondo ng bayan ay magagamit nang buo at tapat para sa tunay na kapakinabangan ng mga mamamayan. Hindi na dapat pang lumubog ang ating bansa dahil sa pagiging bulag sa korapsyon. Umaasa tayo na ang patuloy na panawagan ng taumbayan para sa hustisya ay magiging mitsa ng pagbabago na magdudulot ng isang mas ligtas at maunlad na Pilipinas.